Voorbereiden op de maand Ramadhaan

Ben jij klaar voor de komst van deze gezegende maand?

De maand Ramadhaan komt steeds dichterbij.

Wij zijn in de moskee druk bezig met de voorbereidingen. Ons doel is om ervoor te zorgen dat deze gezegende maand bij ons zo veilig, comfortabel, leerzaam én waardevol mogelijk verloopt.

Maar dan de belangrijke vraag: Hoe bereid jij je voor op de komst van de maand Ramadhaan?

De Sahaabah (metgezellen) van de Profeet ﷺ namen deze maand zo serieus, dat zij zich maanden van tevoren voorbereidden. Van sommige vrome voorgangers is overgeleverd dat zij zes maanden vóór de maand Ramadhaan doe'aa verrichtten dat Allaah hen de maand Ramadhaan zou laten meemaken, en de zes maanden ná de maand Ramadhaan vroegen zij Allaah om hun aanbiddingen te accepteren.

Dit laat zien hoe groot de waarde van deze maand voor hen was. Zij zagen de maand Ramadhaan niet slechts als een maand waarin zij zich onthielden van eten en drinken, maar als een bijzondere gelegenheid om dichter bij Allaah te komen.

Wat is het werkelijke doel van het vasten?

Wanneer wij denken aan de maand Ramadhaan, denken wij vaak aan het vasten, het verrichten van de Taraawieh-gebeden, het reciteren van de Qoer'aan en het gezamenlijk verbreken van het vasten.

Hoewel dit allemaal belangrijke onderdelen zijn van deze gezegende maand. Maar hebben wij ook stilgestaan bij het doel achter deze aanbiddingen?

Allaah ﷻ zegt:

يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ ٱلصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

“O jullie die geloven! Het vasten is jullie voorgeschreven, zoals het degenen vóór jullie was voorgeschreven, opdat jullie Taqwaa zullen verkrijgen.”

(Soerat al-Baqarah, 2:183)

In dit vers maakt Allaah ﷻ duidelijk wat één van de belangrijkste doelen van het vasten is: het verkrijgen van Taqwaa (godsvrucht).

Taqwaa houdt in dat de dienaar een bescherming plaatst tussen zichzelf en de bestraffing van Allaah, door Zijn geboden na te komen en Zijn verboden te vermijden.

Het vasten is dus niet enkel bedoeld om honger en dorst te ervaren. Het is een middel om ons hart te zuiveren, onze begeerten te beheersen en onze gehoorzaamheid aan Allaah te versterken.

Niet alleen het lichaam, maar ook het hart moet vasten

Het vasten kent zowel een uiterlijke als een innerlijke kant.

De uiterlijke kant is dat wij ons vanaf al-Fadjr tot al-Maghrib onthouden van eten, drinken en andere zaken die het vasten verbreken.

Maar daarnaast is er ook een innerlijke kant. Ons hart moet zich onthouden van slechte eigenschappen, zoals jaloezie, hoogmoed, haat en andere ziekten van het hart. Ook onze tong, ogen en oren moeten wij beschermen tegen hetgeen Allaah heeft verboden.

De Profeet ﷺ heeft gezegd:

“Wie het spreken van leugens en het handelen ernaar niet achterwege laat, Allaah heeft er geen behoefte aan dat hij zijn eten en drinken achterwege laat.”

(Sahieh al-Boekhaarie, 1903)

Deze hadieth leert ons dat het vasten veel verder gaat dan het onthouden van eten en drinken. Het moet invloed hebben op ons gedrag, onze woorden en de manier waarop wij met anderen omgaan.

Wat hebben wij eraan als wij overdag honger en dorst verdragen, maar ondertussen blijven roddelen, liegen, anderen kwetsen of onze verplichtingen verwaarlozen?

De maand Ramadhaan is juist een gelegenheid om deze slechte gewoonten achter ons te laten en onszelf te verbeteren.

Ramadhaan als een maand van verandering

De maand Ramadhaan is een bijzondere gelegenheid om onszelf op te voeden en onze nafs (ziel) te trainen.

Wanneer wij tijdens het vasten afstand kunnen nemen van eten en drinken, zaken die buiten het vasten toegestaan zijn, dan moeten wij onszelf ook kunnen trainen om afstand te nemen van zaken die Allaah het gehele jaar door verboden heeft.

Het doel is dan ook niet dat wij gedurende één maand gehoorzamer zijn en vervolgens terugkeren naar onze oude gewoonten.

De werkelijke verandering blijkt juist uit hetgeen wij na Ramadhaan blijven doen.

Wie tijdens Ramadhaan gewend raakt aan het op tijd verrichten van zijn gebeden, het dagelijks reciteren van de Qoer'aan, het beheersen van zijn tong en het verrichten van goede daden, zou moeten proberen deze gewoonten ook na Ramadhaan vast te houden.

Daarom begint een geslaagde Ramadhaan niet pas op de eerste vastendag. De voorbereiding begint nu, door bewust te werken aan onze relatie met Allaah.

Hoe kun jij je praktisch voorbereiden?

Er zijn verschillende manieren waarop wij ons nu al kunnen voorbereiden op deze gezegende maand.

1. Versterk je band met de Qoer'aan

Begin nu al dagelijks met het reciteren van de Qoer'aan, ook al zijn het maar enkele verzen. Probeer daarnaast stil te staan bij de betekenissen en de lessen die je eruit kunt halen. Zo bouw je een gewoonte op die je tijdens Ramadhaan verder kunt versterken.

2. Besteed aandacht aan je gebeden

Zorg ervoor dat je de vijf dagelijkse gebeden op tijd verricht en werk aan je khoeshoe' tijdens het gebed. Wie zijn verplichte gebeden verwaarloost, zou zich allereerst moeten richten op het verbeteren daarvan.

3. Zuiver je hart en toon berouw

Sta stil bij je eigen tekortkomingen. Heb je iemand onrecht aangedaan? Probeer dit recht te zetten. Draag je haat, jaloezie of wrok met je mee? Werk eraan om je hart hiervan te reinigen. Vraag Allaah veelvuldig om vergeving en keer oprecht terug naar Hem.

4. Wen jezelf aan vrijwillige aanbiddingen

Probeer alvast vrijwillig te vasten, bijvoorbeeld op maandag en donderdag. Verricht het nachtgebed (Qiyaam oel-Layl), geef sadaqah en vermeerder het gedenken van Allaah. Hierdoor bereid je jezelf zowel lichamelijk als geestelijk voor op de maand Ramadhaan.

5. Train jezelf in geduld en zelfbeheersing

Het vasten leert ons geduldig te zijn en onze begeerten onder controle te houden. Begin daarom nu al met het beheersen van je boosheid, het bewaken van je tong en het vermijden van nutteloze bezigheden.

6. Maak een persoonlijk plan voor Ramadhaan

Denk na over hetgeen je tijdens deze maand wilt bereiken. Hoeveel Qoer'aan wil je dagelijks reciteren? Welke kennis wil je opdoen? Welke slechte gewoonten wil je achter je laten? En misschien nog wel belangrijker: welke goede gewoonten wil je na Ramadhaan blijven volhouden?

Stel haalbare doelen en wees daarin standvastig. Het gaat niet alleen om hoeveel aanbiddingen wij verrichten, maar ook om de oprechtheid waarmee wij deze verrichten en de invloed die zij op ons hebben.

Laat Ramadhaan niet voorbijgaan zonder verandering

Beste broeders en zusters,

Wij weten niet of wij de komende Ramadhaan zullen meemaken. Hoeveel mensen waren er vorig jaar nog onder ons, maar hebben de komst van deze Ramadhaan niet mogen meemaken?

Daarom moeten wij deze gelegenheid niet als vanzelfsprekend beschouwen.

Laten wij ons niet uitsluitend voorbereiden op de uiterlijke zaken van Ramadhaan, zoals onze maaltijden, onze agenda's en onze dagelijkse planning. Laten wij vooral aandacht besteden aan hetgeen het belangrijkst is: de toestand van ons hart en onze relatie met Allaah.

De Sahaabah en de vrome voorgangers begrepen de waarde van deze gezegende maand. Zij zagen Ramadhaan als een kans om hun geloof te versterken, hun zonden achter zich te laten en dichter bij Allaah te komen.

Laten wij hun voorbeeld volgen.

Want uiteindelijk is de belangrijkste vraag niet alleen of wij erin slagen om de hele maand te vasten, maar ook:

Zijn wij door het vasten dichter bij Allaah gekomen? Is onze Taqwaa toegenomen? En zijn wij na Ramadhaan betere dienaren geworden dan daarvoor?

Moge Allaah ﷻ ons in staat stellen om de maand Ramadhaan te bereiken, ons helpen om deze maand op de beste manier te benutten en ons laten behoren tot degenen die door het vasten Taqwaa verkrijgen.

اللَّهُمَّ بَلِّغْنَا رَمَضَانَ

Allaahoemma ballighnaa Ramadhaan!

O Allaah, laat ons de maand Ramadhaan bereiken!